Tentoonstelling: Verbeeld je
Verbeeld je – de toekomst van menselijke overblijfselen van koloniale herkomst in Museum Vrolik
13 maart 2026 – 27 juni 2027
Voor veel nazaten van menselijke overblijfselen uit voormalige koloniën is het bewaren en tentoonstellen van deze voorouderlijke overblijfselen in musea een pijnlijke open wond. Maar een museum dat zulke overblijfselen beheert, moet wel iets doen met deze erfenis van kolonialisme en racisme. Voor Museum Vrolik betekent dit dat we de herkomst van de overblijfselen onderzoeken. Het resultaat is te zien in de tentoonstelling ‘Verbeeld je – de toekomst van menselijke overblijfselen van koloniale herkomst in Museum Vrolik.’
Verbeeld je een situatie waarin alle geracialiseerde overblijfselen hun laatste rustplaats gevonden hebben: vitrines met lege standaarden en labels als belangrijke getuigenissen van de raciale verzameldrift van de negentiende- en begin twintigste-eeuwse anatomen van Museum Vrolik. Essentiële objecten omdat ze toekomstige generaties zullen helpen herinneren hoezeer medici bijdroegen aan racistische en koloniale wetenschap. Via beschrijvingen bij de standaarden proberen we de menselijke overblijfselen, ooit geracialiseerd en gereduceerd tot object, weer tot menselijk individu terug te brengen en op zijn minst over hun herkomst te vertellen.
Tijdens het vijfjarige project Pressing Matter, ownership, value and the question of colonial heritage in museums zijn de menselijke overblijfselen onderzocht. Veel informatie is gevonden in archieven en oude publicaties, op labels, nummers en handschriften op de overblijfselen. Ook betrokkenheid van herkomstgemeenschappen, inclusief diaspora gemeenschappen, heeft veel antwoorden gebracht. Maar ook nieuwe inzichten: hoe belangrijk bijvoorbeeld de spirituele band nog steeds is tussen voorouders en de huidige gemeenschappen. Menucha Latumaerissa van Stichting Budaya Kita: “Ik vond in een kringloopwinkel een boekje van Kleiweg-de Zwaan. Daarin bleken schedels van onze Molukse voorouders afgebeeld. Via via hebben we kunnen achterhalen dat de overblijfselen in Museum Vrolik werden bewaard. Afgelopen jaar hebben we via Stichting Budaya Kita de overblijfselen van onze voorouders naar huis kunnen brengen”.
Een belangrijk doel van het project Pressing Matter was om een start te maken met het helen van de wonden van koloniaal onrecht en wetenschappelijk racisme. Dat doen we niet alleen door deze geschiedenissen te delen, maar vooral door samen met herkomstgemeenschappen te zoeken naar wat nu de beste bestemming is voor voorouderlijke overblijfselen. Voor sommigen is dat restitutie. Het herkomstonderzoek gaat echter door. Het helen van het koloniale onrecht is een proces dat zorgvuldigheid en geduld vraagt – en misschien wel nooit helemaal af is.
De tentoonstelling Verbeeld je – de toekomst van menselijke overblijfselen van koloniale herkomst in Museum Vrolik is vanaf vrijdag 13 maart 2026 te zien bij:
Museum Vrolik, Amsterdam UMC locatie AMC, Meibergdreef 15, Amsterdam.
Noot voor redacties:
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: l.derooy@amsterdamumc.nl
Meer lezen over de resultaten van het herkomst onderzoek? Kijk op onze pagina over menselijke resten.